Pháp luật về dịch vụ logistics ở Việt Nam trong bối cảnh mới: Hàm ý chính sách đối với phát triển nguồn nhân lực logistics và quản lý chuỗi cung ứng

Tóm tắt

Dịch vụ logistics ngày càng giữ vai trò quan trọng trong nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy hội nhập kinh tế của Việt Nam. Những năm gần đây, ngành logistics duy trì tốc độ tăng trưởng cao, song cũng bộc lộ nhiều “điểm nghẽn” về thể chế và pháp luật trong bối cảnh chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới và yêu cầu phát triển bền vững, logistics xanh. 

Bên cạnh khung pháp luật nền tảng (Luật Thương mại 2005 và các văn bản hướng dẫn), các cơ chế thí điểm mới liên quan đến Khu thương mại tự do (FTZ) đang được triển khai/định hình ở một số địa phương, tiêu biểu là FTZ Đà Nẵng theo Nghị quyết 136/2024/QH15 và cơ chế đặc thù gắn định hướng FTZ của Hải Phòng theo Nghị quyết 226/2025/QH15; đồng thời xuất hiện các đề xuất/định hướng phát triển FTZ gắn với các cực cảng biển – logistics lớn như khu vực Cái Mép–Thị Vải (Thành phố Hồ Chí Minh). Bài viết phân tích khung pháp lý hiện hành về dịch vụ logistics, nhận diện các bất cập về tính phân mảnh, thiếu bao quát các mô hình mới (e-logistics, logistics xanh), chưa đồng bộ về điều kiện kinh doanh, giới hạn trách nhiệm và cơ chế điều phối quản lý nhà nước. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất nhóm kiến nghị theo hướng (i) chuẩn hóa khái niệm và phạm vi điều chỉnh; (ii) hài hòa các quy định liên ngành; (iii) hoàn thiện cơ chế điều phối/đầu mối quản trị logistics và khuôn khổ thí điểm FTZ; đồng thời gợi mở yêu cầu năng lực đối với nhân lực ngành logistics và quản lý chuỗi cung ứng trong bối cảnh mới.